شمس الدين حافظ
501
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
417 - « اعتقادى بنما » گر من از سرزنش مدّعيان انديشم * شيوهء مستى و رندى نَروَد از پيشم زهدِ رندانِ نُوآموخته راهى به دهيست * من كه بدنامِ جهانم ، چه صلاح انديشم ؟ شاهِ شوريدهسران خوان ، من بىسامان را * زانكه در كمخردى از همه عالم بيشم بر جبين نقش كن از خونِ دلِ من خالى * تا بدانند كه قربانِ تو كافركيشم اعتقادى بنما و بگذر بهرِ خدا * تا درين خرقه ندانى كه چه نادرويشم شعرِ خونبارِ من ، اى باد ، بدان يار رسان * كه ز مژگانِ سيه بر رگ جان زد نيشم من اگر باده خورم ورنه چهكارم با كس * حافظِ رازِ خود و عارف وقتِ خويشم * توضيحات : سرزنش ( ملامت ) مدعيان ( ادعاكنندگان معرفت و عشق ) انديشم ( نگران مىشوم ) نرود از پيشم ( نتوانم طى كنم - كارى نتوانم كنم ) زهد نوآموخته ( پرهيزگاران تازهبهدورانرسيده و تازه آموزش ديده ) معنى بيت ( 2 ) ( پرهيزگاران و رندان تازهبهدورانرسيده به مىخوارى تظاهر مىكنند زيرا جهت فريب خالى از فايده نيست . اما من كه رسواى جهان عشقم و شراب مىخورم در انديشه زهد نمىباشم ) معنى بيت ( 3 ) ( من بيچاره و عاشق خانهبهدوش را سرور عاشقان بدان زيرا در نداشتن عقل مصلحتانديش و سودجو از همه پيشى گرفتهام ) جبين ( پيشانى ) معنى بيت ( 4 ) ( بر پيشانى من از خون دلم نقش بزن و علامتى بگذار تا مردم جهان بدانند كه كشته و شهيد دست توأم تو كه مانند كافران ترحمى ندارى ) اعتقاد ( ارادت - گرايش - ميل ) بنما ( نشان بده ) ندانى ( پرسش تأكيدى - مىدانى ، پى مىبرى ) نادرويش ( بىخبر از عالم معرفت ) رگ جان ( ته قلب ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - لسان الغيب در بيتهاى 5 و 6 و 7 به ترتيب فرمايد : ( ارادتى و محبتى نشان بده و براى رضاى خدا اندكى تأمل كن و كنجكاوى مكن زيرا بالاخره پى مىبرى كه من تا چه اندازه از عالم درويشى بىخبرم ) ( اى باد صبا اين شعر كه برخاسته از خون دلم است به سوى يار ببر و پيغام دل مرا برسان زيرا مژگان سياه يار چنان تيز است كه بر ته قلبم خورده و مجروح محبوبم كرده است ) ( من اگر شراب مىخورم يا نمىخورم كارى با ديگران ندارم ، من كه به كسى آزار نمىرسانم و راز ميگسارى را پنهان كردهام پس من شناساى وقت خود و راز خود مىباشم و عيش را از دست نمىدهم ) خود تفسير كنيد . 2 - كار شما درست است ولى قدرى تند و خشن عمل مىكنيد و عجله داريد . از سخن ديگران ناراحت نشويد . بسيار مفيد است كه با شخص باتجربه و عالمى مشورت كنيد و به سخنان وى توجه نماييد و از حرف مردم عامى ناراحت نشويد و به كار خود ادامه دهيد كه اگر تلاش و كوشش و دقت را همراه سازيد بر رقيبان پيروز مىشويد و موفقيت در چند قدمى قرار مىگيرد ، پس بر خداوند توكل كنيد و راز خود را به كسى نگوييد . 3 - اگر ديگران مىگويند اين كار فايدهاى ندارد و موفق نمىشويد بدين جهت مىباشد ، اولا خودخواهى شما موجب شده كه به سخنان خيرانديشان توجه نكنيد ثانيا ترديد و وسواس شما را مشاهده مىكنند ، بنابراين ، از هماكنون با ارادهاى قوى و مصمم گام برداريد ، حتما موفق مىشويد . 4 - شخصى در كمين فريب همسر يا پدر شماست به او بگوييد با او معامله نكند و از طرفى به زودى خوابى خوش خواهيد ديد . 6 - فرزندم ، روحهاى كوچك به آب حوض مىمانند كه با كوچكترين حادثه آلوده مىشوند و روحهاى بزرگ به دريا مىمانند كه همه چيز آلوده را در خويش پاك مىكنند ، به شما تبريك مىگويم روحى بزرگ داريد پس مرا حتما دعا كنيد .